Thứ Ba, 26 tháng 3, 2024

Điều 192. Trả lại đơn khởi kiện, hậu quả của việc trả lại đơn khởi kiện

Điều 192. Trả lại đơn khởi kiện, hậu quả của việc trả lại đơn khởi kiện

1. Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện trong các trường hợp sau đây:

a) Người khởi kiện không có quyền khởi kiện theo quy định tại Điều 186Điều 187 của Bộ luật này hoặc không có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự;

b) Chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật.

Chưa có đủ điều kiện khởi kiện là trường hợp pháp luật có quy định về các điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó;

c) Sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc quyết định đã có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp vụ án mà Tòa án bác đơn yêu cầu ly hôn, yêu cầu thay đổi nuôi con, thay đổi mức cấp dưỡng, mức bồi thường thiệt hạiyêu cầu thay đổi người quản lý tài sản, thay đổi người quản lý di sản, thay đổi người giám hộ hoặc vụ án đòi tài sản, đòi tài sản cho thuê, cho mượn, đòi nhà, đòi quyền sử dụng đất cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ mà Tòa án chưa chấp nhận yêu cầu và theo quy định của pháp luật được quyền khởi kiện lại;

d) Hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 195 của Bộ luật này mà người khởi kiện không nộp biên lai thu tiền tạm ứng án phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có trở ngại khách quansự kiện bất khả kháng;

đ) Vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án;

e) Người khởi kiện không sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo yêu cầu của Thẩm phán quy định tại khoản 2 Điều 193 của Bộ luật này.

Trường hợp trong đơn khởi kiện, người khởi kiện đã ghi đầy đủđúng địa chỉ nơi cư trú của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhưng họ không có nơi cư trú ổn định, thường xuyên thay đổi nơi cư trú, trụ sở mà không thông báo địa chỉ mới cho cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về cư trú làm cho người khởi kiện không biết được nhằm mục đích che giấu địa chỉ, trốn tránh nghĩa vụ đối với người khởi kiện thì Thẩm phán không trả lại đơn khởi kiện mà xác định người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cố tình giấu địa chỉ tiến hành thụ lý, giải quyết theo thủ tục chung.

Trường hợp trong đơn khởi kiện, người khởi kiện không ghi đầy đủ, cụ thể hoặc ghi không đúng tên, địa chỉ của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan mà không sửa chữa, bổ sung theo yêu cầu của Thẩm phán thì Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện;

g) Người khởi kiện rút đơn khởi kiện.

2. Khi trả lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho người khởi kiện, Thẩm phán phải có văn bản nêu rõ lý do trả lại đơn khởi kiện, đồng thời gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp. Đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ mà Thẩm phán trả lại cho người khởi kiện phải được sao chụp và lưu tại Tòa án để làm cơ sở giải quyết khiếu nại, kiến nghị khi có yêu cầu.

3. Đương sự có quyền nộp đơn khởi kiện lại trong các trường hợp sau đây:

a) Người khởi kiện đã có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự;

b) Yêu cầu ly hôn, yêu cầu thay đổi nuôi con, thay đổi mức cấp dưỡng, mức bồi thường thiệt hại, yêu cầu thay đổi người quản lý tài sản, thay đổi người quản lý di sản, thay đổi người giám hộ hoặc vụ án đòi tài sản, đòi tài sản cho thuê, cho mượn, đòi nhà, đòi quyền sử dụng đất cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ mà trước đó Tòa án chưa chấp nhận yêu cầu mà theo quy định của pháp luật được quyền khởi kiện lại;

c) Đã có đủ điều kiện khởi kiện;

d) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

4. Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành khoản 1 và khoản 3 Điều này.

DẤU HIỆU PHÁP LÝ :

Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên chính điều luật bạn cung cấp để thấy rõ tại sao quyết định hòa giải thành lại có tính chất đặc biệt:

1. Bản chất của Quyết định hòa giải thành

Khi Tòa án ra Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự (hòa giải thành), điều này đồng nghĩa với việc vụ án đã được giải quyết xong và các bên đã đạt được sự đồng thuận về quyền, nghĩa vụ. Tòa án ghi nhận sự thỏa thuận đó chứ không phải là "chưa chấp nhận yêu cầu".

Do đó, các trường hợp ngoại lệ tại khoản 3 Điều 192 áp dụng rất hạn chế đối với Quyết định hòa giải thành, cụ thể:

2. Đối chiếu trực tiếp với các trường hợp tại Khoản 3 Điều 192

  • Về việc Ly hôn: Quyết định hòa giải thành đoàn tụ thì đương sự có quyền khởi kiện lại để xin ly hôn (vì tình trạng trầm trọng sau đó là tình tiết mới). Nhưng nếu là Quyết định công nhận thuận tình ly hôn thì không thể khởi kiện lại để đòi hủy việc ly hôn đó.
  • Về Thay đổi nuôi con, cấp dưỡng, bồi thường thiệt hại, người quản lý tài sản/di sản/giám hộ: Bản chất của các quan hệ này là kéo dài và phụ thuộc vào thực tế. Dù trước đó đã hòa giải thành về mức cấp dưỡng hay người nuôi con, nhưng khi có biến động mới (thu nhập thay đổi, điều kiện nuôi dưỡng thay đổi), đương sự khởi kiện lại là dựa trên yêu cầu mới phát sinh, chứ không phải giải quyết lại thỏa thuận cũ.
  • Về Vụ án đòi tài sản, đòi nhà, đòi quyền sử dụng đất cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ:
    • Nếu trước đây Tòa án xử bằng Bản án và bác đơn (chưa chấp nhận yêu cầu) -> Được khởi kiện lại.
    • Nếu trước đây các bên đã hòa giải thành (ví dụ: Bên A đồng ý trả nhà cho bên B vào ngày định sẵn), nhưng sau đó bên A không trả -> Bên B phải nộp đơn yêu cầu Thi hành án dựa trên Quyết định hòa giải thành đó, chứ không được khởi kiện lại từ đầu để đòi nhà.
    • Ngoại lệ: Chỉ khi phát sinh một quan hệ hợp đồng mới, hoặc hành vi chiếm giữ mới sau thời điểm quyết định hòa giải thành có hiệu lực, thì mới cấu thành một vụ án mới.

Tóm lại: Việc bạn trích dẫn Điều 192 là rất chính xác để thấy các "lối mở" của pháp luật. Tuy nhiên, đối với Quyết định hòa giải thành, do quyền lợi các bên đã được xác lập và có giá trị thi hành ngay như bản án, nên nếu có tranh chấp về chính nội dung đã thỏa thuận, cơ chế ưu tiên là Thi hành án hoặc Giám đốc thẩm/Tái thẩm (nếu bị lừa dối, cưỡng ép), chứ không phải khởi kiện lại theo Điều 192.

Luật Gia Vlog - NGUYỄN KIỆT -tổng hợp & phân tích
VIỆN DẪN ĐIỀU LUẬT :
(đang cập nhật)
VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN :
(đang cập nhật)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét